Deel 1; persoonlijk leiderschap

We leren van alles op school, van grammatica tot wiskunde, maar zelden leren we hóé ons eigen brein werkt. En juist dat bepaalt hoe je denkt, voelt en keuzes maakt.

In deze blog ontdek je hoe jouw brein de werkelijkheid filtert, waarom je soms vastloopt in automatische patronen, en vooral: hoe je weer zelf aan het stuur komt. Want écht leiderschap begint niet bij het aansturen van anderen, maar bij het begrijpen van jezelf.

Benieuwd hoe jij jouw brein kunt inzetten voor meer regie, groei en impact? Lees de blog!

De basis: hoe jouw brein werkt

We leren op school van alles: cijfers, teksten, talen, formules. Maar wat we niet leren, is hoe ons eigen brein werkt. Hoe je jezelf aanstuurt. Hoe je gedachten, emoties en overtuigingen samenwerken om jouw leven vorm te geven. Toch is dat precies waar het om draait. Want hoe kun je leiding geven aan anderen of aan situaties, als je je eigen brein niet begrijpt? Je leert zelden hoe jouw waarden (wat jij echt belangrijk vindt) en jouw overtuigingen (wat jij gelooft dat waar is) je keuzes en gedrag sturen. Maar dat is precies waar persoonlijk leiderschap over gaat: weten wat in jou speelt, zodat jij aan het stuur zit in plaats van de automatische piloot.

Leiderschap klinkt groots, als iets voor directiekamers en managementteams. Maar écht leiderschap begint klein: bij jezelf. Persoonlijk leiderschap is regie nemen over je eigen leven. Over je gedachten, overtuigingen, en beslissingen. Het is bewust worden van je automatische patronen en durven kiezen voor nieuwe richtingen, die passen bij wie jij wilt zijn.

Dat klinkt simpel, maar je brein houdt van gemak. Het spaart energie door zoveel mogelijk op de automatische piloot te doen. Uit onderzoek weten we dat meer dan 99% van wat we doen, denken en voelen onbewust gebeurt. Ongemerkt sturen oude gewoontes en ingesleten overtuigingen jouw gedrag. En wat misschien nog verrassender is: je brein is géén objectieve waarnemer. Het filtert de werkelijkheid. Sterker nog, drie onzichtbare filters bepalen hoe jij de wereld ervaart.

1. Weglaten

Je brein wordt gebombardeerd met miljoenen prikkels per seconde. Dat kan het niet aan, dus het filtert razendsnel wat belangrijk is en negeert de rest. En dat betekent dat je talloze details mist, bewust of onbewust.

Voorbeeld: Tijdens een overleg let je vooral op de toon van een collega en hoor je daardoor niet wat hij eigenlijk zegt. Als je druk bent, hoor je complimenten niet of mis je subtiele signalen. Je hoort wat past bij jouw focus van dat moment.

2. Vervormen

Wat je ziet, hoort of denkt, wordt steeds bijgestuurd door jouw overtuigingen en ervaringen. Jij past de werkelijkheid aan, aan jouw eigen “kaart van de wereld”. Wat jij beleeft, is dus jouw waarheid, maar niet dé waarheid.

Voorbeeld: Na een negatieve ervaring met een collega ben je gaan geloven dat die collega altijd kritiek op jou heeft. Als die collega iets zegt, hoor je vooral het negatieve zelfs als het complimenterend bedoeld is. Je brein vervormt de betekenis ervan op basis van je ervaring.

3. Generaliseren

Op basis van één of enkele ervaringen trek je brede conclusies. “Zo is het altijd.” “Dat lukt mij toch nooit.”

Voorbeeld: Eén mislukte presentatie, en je denkt: “Ik ben geen goede spreker.” Terwijl eerdere presentaties juist prima gingen. Eén ervaring bepaalt het oordeel over jezelf.

Waarom dit inzicht jouw wereld op zijn kop zet

Deze drie filters functioneren al jarenlang op de achtergrond, zonder dat je het wist. Ze kleuren hoe je kijkt, denkt, beslist en reageert. En pas nu je ze doorziet, krijg je de kans om echt te kiezen. Dat is de kern van persoonlijk leiderschap. Wat eerst 'vanzelf ging', wordt weer van jou. Echter, bij hardnekkige patronen en automatische gedragingen kan het wel zo zijn dat dit een vorm van begeleiding vraagt.

Probeer eens dit:

• Sta vandaag stil bij een moment dat je raakte, positief of negatief. Wat gebeurde er? Wat dacht je? Hoe voelde je je? Wat deed je? En wat was het gevolg?

• Vraag jezelf af: Waar sta ik voor? Wat vind ik belangrijk? Waar groei ik nog in?

• Herken jij vooral het filter van weglaten, vervormen of generaliseren? Let op je taalgebruik; de woorden die je kiest, verklappen hoe je naar de wereld kijkt.

• En stel jezelf dan één simpele vraag: Welke bewuste keuze kan ík vandaag maken die beter past bij wie ik wil zijn?

• Welke bewuste keuze kan jij vandaag maken die aansluit bij wie jij wil zijn? Je mogelijkheden zijn ongekend.

Psychologische veiligheid als basis

Persoonlijk leiderschap bloeit pas écht in een omgeving waar ruimte is voor reflectie en falen zonder oordeel. Psychologische veiligheid is hierbij een belangrijke hoeksteen. Dit betekent dat je je vrij voelt om je uit te spreken, om vragen te stellen, ideeën te delen en leermomenten te benoemen zonder zorg over oordeel. In zo’n omgeving groeit vertrouwen, creativiteit en samenwerking. In zo'n veilige omgeving durven mensen:

• Hun mening te geven, ook als die anders is

• Vragen te stellen waar ze geen antwoord op weten

• Fouten toe te geven en daar van te leren

• Kwetsbaar te zijn en om hulp te vragen

Praktische voorbeelden van persoonlijk leiderschap

Voorbeeld 1: De stilte doorbreken. Je zit in een vergadering en denkt: "Dit plan gaat niet werken." Je automatische patroon zegt misschien: "Anderen weten het beter, ik hou mijn mond." Maar persoonlijk leiderschap is het moment dat je toch je stem laat horen, omdat je jouw unieke perspectief waardevol acht en je een bijdrage wilt leveren aan het geheel.

Voorbeeld 2: Een oordeel ontvangen. Je leidinggevende heeft een oordeel over je functioneren. Je eerste reactie kan zijn defensief of ontmoedigd. Persoonlijk leiderschap betekent: vraag door ("Wat bedoel je precies?"), hoor het als kans om te groeien, en pak vast wat je kunt gebruiken.

Voorbeeld 3: Een fout erkennen. Je hebt een fout gemaakt. Je zou kunnen zeggen "Het was niet mijn schuld" of “Het lag aan iemand anders”. Persoonlijk leiderschap is ook: erken wat er gebeurd is, accepteer het, leer ervan, en deel die les met je team zodat iedereen ervan profiteert.

De Kracht van persoonlijk leiderschap

Wie persoonlijk leiderschap ontwikkelt, wordt sterker, vrijer en veerkrachtiger. Je laat de waan van de dag niet langer bepalen hoe jij je voelt of reageert. Je beseft: ik heb áltijd een keuze.

Dat inzicht verandert alles. Je brein is de filmstudio, maar jij bent de regisseur. Jij bepaalt de richting, de toon, het plot. En dat is pas echt leiderschap.

Deze blog is maar een tipje van de sluier van hoe jouw brein werkt en hoe je bewust de regie kunt pakken. Er valt nog zó veel meer te ontdekken. Wil je verder leren over leiderschap? Neem contact op.